Atrás     PDF

Ante la publicación por dellos medios de comunicación de retayos del primer informe públicu del Conseyu Consultivu, l'Aconceyamientu de Xuristes pol Asturianu, tras llamentar daveres que los informes del Conseyu Consultivu puedan ser oxetu de filtraciones u otros manexos impropios de la seriedá pareya a les funciones que la  sociedá asturiana-y encomendó, tien que manifestar lo viniente:

YE IMPROPIO DE LOS XURISTES FACER INFORMES DE CONTENÍU SOCIOLÓXICU O LLINGÜÍSTICU.

Por imperativu llegal, el Conseyu Consultivu debieren componélu cinco miembros que seyan "xuristes de reconocíu prestixu", y ello porque los sos dictámenes deben fundamentase nel drechu y la ciencia xurídica, nun siendo de recibu que quien tien los conocimientos propios d'un xurista se dedique a facer informes sofitaos en principios científicos ayenos dafechu a la so especialidá.

Pero, acordies colos retayos asoleyaos pelos medios de comunicación, el Conseyu Consultivu del Principáu d'Asturies, no que cinca a la oportunidá o comenencia de que la llingua asturiana adquiera cola reforma del Estatuto la condición de cooficial, ocurrióse-y aperiar un informe sofitáu n'opiniones, non xurídiques, sinón sociolóxiques ("existe una parte no pequeña de la sociedad que considera que la normalización, de hacerse, sería puro artificio"), llingüístiques ("el bable, como lengua asturiana o conjunto de modalidades lingüístiques"), y, mesmamente, psicolóxiques ("no creemos que haya conflicto de identidad entre el ser asturiano y pertenecer a la nación española").

Dexando, discretamente, al delláu les coses del xacíu, pa les demás cuestiones, a xuiciu de los espertos consultaos, el resultáu ye una retafila de vieyos tópicos maurientos. Nun hai sinón que mirar -magar seya de regueyu y con mala gana- pa los informes del señor Llera Ramos -esti sí, profesional de reconocíu prestixu-; pa les conclusiones de toos y caún de los miembros de la comunidá científica de los llingüistes -l'asturianu ye una llingua romance derivada del llatín- recoyíes en llibros, actes de congresos y, mesmamente, testos oficiales pa la Enseñanza Primaria; o pal oxetu, finalidá y autoridá de les instituciones académiques -la asturiana y la española de la so respeutiva llingua, pente elles-, y pa la so capacidá de decidir, preste-y o non el resultáu a una parte pequeña o más grande, mesmamente percualificada, de los falantes, porque hai que refiertar, por exemplu, que na menos que dos premios Nóbel de lliteratura, Juan Ramón Jiménez y Gabriel García Márquez, refugaron delles normes de la Real AcademíaEspañola  de la Lengua, lo que nun motivó, que se sepa, informe dalu del Consejo de Estado.

SI S'ACATA LA CONSTITUCIÓN, LA LLINGUA ASTURIANA TIEN QUE SER COOFICIAL.

Al cabu, hai que llamentar, más que ná, que'l escasu conteníu xurídicu del informe seya un gran enquívocu, porque va yá pa veintiocho años que'l pueblu español proclamó -nel artículu 3 de la so constitución y tres l'oficialidá del castellán pa tol Estáu- que "Les demás llingües españoles sedrán tamién oficiales nes respeutives Comuniades Autónomes acordies colos sos Estatutos", y pa la primera fras del testu, l'emplegu del rotundu tiempu imperativu del verbu ser nun dexa posibilidá dala d'interpretación, que nun seya la lliteral: "Les demás llingües españoles sedrán tamién oficiales nes respeutives Comuniades Autónomes...". Necesariamente, obligatoriamente, por mandáu constitucional, tienen de selo. Nun ye que puedan o non selo, porque en tal casu el testu diríalo a les clares, asina o en términos aemeyaos: Les demás llingües españoles tamién podrán ser oficiales nes respeutives Comunidaes Autónomes... Pero la Constitución nun diz eso, lo que la Constitución proclama ye que sedrán oficiales, que deben selo, non que podrán ser.

¿Qué significáu tien entós la segunda fras, "acordies colos sos Estatutos"?. De mano, dos y tamién bien claros. Primeru, que'l cumplimientu del mandáu constitucional tien de facese a traviés de los estremaos Estatutos d'Autonomía y non d'otros testos llegales (bien pudo escoyese una llei, orgánica u ordinaria, o cualquier otra fonte formal). Segundu, que lo que podíemos denomar modelu d'oficilidá, ye asuntu que tienen de decidir los respeutivos Estatutos d'Autonomía.

El modelu d'oficilidá vien fiensáu por delles variables d'espaciu, tiempu y función, poro, pue tener más o menos estensión territorial, entamar de sutrucu, o con plazos, y presentar mayor o menor grandor funcional, por exemplu, declarando o non, xunto col drechu a emplegala -trazu básicu de la oficialidá- el deber de conocela. L'estudiu del drechu comparáu d'unes y otres Comunidaes Autónomes, da cuenta y razón dafechu d'estremaos modelos d'oficialidá. Pal catalán, por dicir, nun ye'l mesmu l'escoyíu pola Comunidá Valenciana, Les Illes Balears o Catalunya, ni pal Euskara rixe un modelu igual n'Euzkadi y Navarra.

A la postre y al cabu, el llexislador del Estatutu d'Autonomía  escueye el modelu d'oficialidá, pero tien la obligación constitucional de declarala, cosa que n'Asturies nun se fizo y d'ehí'l reclamu de que na nuesa Comunidá Autónoma viense produciendo un desacatu a la Constitución Española nes estremaes lleis orgániques d'aprobación y reforma del Estatutu d'Autonomía (7/1981, 3/1991, 1/1994 y 1/1999), qu'entamó va yá pa veinticinco años.

Qu'esto ye asina, y non d'otra miente, persabíenlo los ideólogos inductores al desacatu constitucional del añu 1981, al estremu de recurrir a negar, como puntu de partida, una evidencia: que l'asturianu ye una llingua. Mesmamente, célebres llingüistes, qu'afitaren académicamente la so condición de llingua, dende la cátedra, los llibros, los congresos y otros foros, nun duldaron en negaila na engarradiella políticu. Col sambenitu de modalidá llingüística colgáu na llingua d'Asturies, los "antiasturianistes" (entendiendo por talos a la xente que refuga la nuesa llingua y pretende imponer -y per agora vien llográndolo- la so zuna a tola sociedá asturiana) del añu 1981 llibraron la Constitución, porque si la llingua nun yera sinon modalidá d'otra llingua (como, por exemplu, lo que se fala en Sevilla ye modalidá del castellán), la so proteición ñacía, del artículu 3 de la Constitución sí, pero non del segundu, sinon del so tercer párrafu:  "La bayura de les estremaes modalidaes llingüístiques d'España ye un patrimoniu cultural que sedrá oxetu d'especial respetu y procuru".

Pero la falcatrúa de 1981, foi, pasu ente pasu, desmantelada. Primero pola ciencia llinguística (güei, que l'asturianu tien la condición de llingua ta reconocío fasta nos testos de los escolinos) y, dempués, pola propia llei. Entamó l'Estatu d'Autonomía, medrosamente (la so fras "Sofitaráse'l bable...mirando en tou casu poles sos variantes", ¿nun ta reconociéndo-y la condición d'idioma porque la variante nun ye sinon la modalidá llingüística d'un idioma o, al aviesu, preténdese que ye posible una variante de variante o modalidá llingüística de modalidá llingüística?), y siguió, a les clares, la llei 1/1998, de 23 de marzu, de usu y promoción del bable/asturianu, definiendola nel so artículu 1 como "llingua tradicional d'Asturies".

Pero, a estes altures del sieglu XXI nun ye oportunu resucitar muertos, hai bien d'años xustamente enterraos, y tornar a calificar a la llingua asturiana de "conjunto de modalidades lingüístiques", pa garrase, otra vuelta, al numberal 3 de la Constitución y repetir el cuentu "de la bona pipa". Pero non, porque pa llevamos de plasmu en plasmu, de siguío, l' informe analizáu,  nun descartia que "En el Estatuto pueda calificarse el bable y sus modalidades lingüísticas como lengua específica y propia de Asturias...", eso sí, "sin que ello entrañe su cooficialidad ni sirva sin más de amparo jurídico a leyes que de manera encubierta establezcan elementos de cooficialidad".

Si la lliteralidá de los preceutos y de los retayos periodísticos nun engañen, el Conseyu Consultivu taría recomendando'l desacatu a la Constitución, amás de la derogación de la llei 1/1998, de usu y promoción del bable/asturianu (norma que, por ciertu, vien d'incumplir na so resolución de resolución de 23 de mayu, pola que se convoca a los interesaos a participar na seleición de tres places de Lletraos, imponiéndo-yos modelos d'instancia redautaos namás en castellán y torgando con ello el drechu de los ciudadanos a dirixise n'asturianu a l'Alministración).

LOS MIEMBROS DEL CONSEYU CONSULTIVU DEBIEREN CURIAR DE QUE NUN SE-YOS NOTE LA MILITANCIA POLÍTICA.   

Actuaciones d'esta castra faen cásique obligada una entruga pelligrosa pal créditu del propiu Conseyu Consultivo: ¿los sos miembros, toos o parte d'ellos, vienen actuando como supuestos prestixosos xuristes o como acreditaos mandatarios políticos?.