Atrás PDF
El llibru "Estudios sobre l'estatutu xurídicu de les llingües d'España", concebíu dende Asturies con vocación d'universalidá, ensin escaecer la realidá más allegada, naz para favorecer la reflexón acerca de cuál ye o cuál tien de ser el modelu de convivencia ente les estremaes llingües qu'integren el patrimoniu llingüísticu del Estáu español; representa, como señala nel Entamu'l profesor Viver, "un esfuerzu pa dir al fondu del problema, que nun ye otru que'l de les funciones que deben atribuise a les estremaes llingües, buscando siempre al empar un equilibriu esquisitu colos derechos llingüísticos y non llingüísticos de los ciudadanos". Y ello nun momentu en que, por efecto de la llamada "globalización", les polítiques llingüístiques de los Estaos y de les Organizaciones internacionales, y con elles, el derechu llingüísticu, garrnuna importancia estraordinaria.
La pluralidá llingüística, la existencia y convivencia d'estremaes llingües, unes mayoritaries y dominanteslo mesmo pol so númberu de falantes como pol so prestixu social y económicu, con otres llingües, más minoritaries y, en dellos casos, hasta amenazaes de desapaición, viene suscitando dalgunos interrogantes: el primeru ye si la pluralidá llingüística ye un problema o non La coexistencia de delles llingües nel sen d'una mesma sociedá, nun mesmu Estáu, ¿ye un obstáculu a la comunicación humana? ¿Ye, amás, un peligru pa la unidá identitaria d'esa sociedad? Trátase, en definitiva, de pensar si se ve a la diversidá llingüística como la manifestación del castigu impuestu por Dios a la soberbia humana, acordies col Xénesis bíblicu cuando cunta'l mitu de la Torre de Babel, castigu namás superable al traviés de la unidá llingüística.
La diversidá llingüística ha vese, na opinión de los autores, como un elementu arrriquecedor y d'identidá (nun tien por que ser escluyente por necesidá), qu'espresa la forma en que ve'l mundu una comunidá, el mou en que piensa y comprende l'universu que l'arrodia. Y al empar, esa riqueza preséntase como un retu pa estructurar una sociedá o un Estáu, retu que nun ta llibre de dificultaes. Por eso l'enfotu ha tar en buscar cuál ye'l modelu de convivencia llingüística más conveniente o afayadizu a cada sociedá, sía esta l'asturiana, la catalana o la española o europea por estensión. Y esti enfotu xustifícase amás dafechu en cuantes que tanto Europa como España optaron por una sociedá democrática plurillingüe, una sociedá que se tenga nel respetu y la defensa de la llibertá y la variedá. Esti enfotu llevántase como un deber del q'una sociedá democrática como la española, que la so Constitución asume, como ún de los sos máximos valores, el "protexer a tolos españoles y pueblos d'España nel exerciciu de los derechos humanos, les sos cultures y tradiciones, llingües y instituciones" nun pue esmucir.
La obra, que tuvi'l placer de coordinar, afronta la problemática llingüística dende una perspectiva en primer llugar xurídica, dende la perspectiva de les rellaciones ente derechu y llingua, y ello col oxetivu básicu de defender la necesidá de la ordenación xurídica del fenómenu llingüísticu pa tutelar los derechos de les persones, de los falantes. Ye cierto que'l derechu tinuna capacidá llimitada pa incidir nos procesos llingüísticos, que son el resultáu, en munches ocasiones, de casualidaes sociales y económiques, ello ye, de que s'axunten factores tales como que la llingua forme parte o non del futuru d'una comunidá, de la perda del so prestixu social, de la escasa rentabilidá del so empleu nel desarrollu d'actividaes comerciales o llaborales, o del fracasu escolar. Con too y con ello, de la regulación xurídica d'una llingua, del so reconocimientu llegal en dalgún grau o, mui especialmente, de la regulación de la so oficialidá, como nivel más altu de protección de los derechos llingüísticos de los falantes, y, polo tanto, del valor simbólicu qu'implica esi reconocimientu, pue obtenese una incidencia real nos mesmos valores sociales, particularmente respective a la consideración d'una llingua determinada pola comunidá.
La orixinalidá d'esta obra encóntase en que, por primer vegada, intenta ofrecese una visión global del estáu de la cuestión llingüística n'España, pa lo que'l llibru estructúrase en dos partes, bien estremaes pero claramente complementaries.
Na primera parte, baxo la rúbrica de xeneral analícense de forma detallada les cuestiones esenciales del derechu llingüísticu, ello ye, les cuestiones que vienen de la existencia d'una multiplicidá de llingües en contactu nun territoriu determináu, los derechos llingüísticos de los ciudadanos y el réximen xurídicu de la llingua. En concreto, qué ye lo que pue alcontrar el llector nos seis estudios qu'integren esta parte xeneral:
Na segunda parte, reúnense diez estudios qu'aborden de forma exhaustiva,
pormenorizada y fonda, non sólo'l réximen xurídicu de les diferentes llingües
d'España (ya sía en réxime de doble oficialidá, ya sía en réxime de
protección y promoción del so usu), sinon tamién na so situación sociollingüística.
En concreto, faise un estudiu integral de la situación n'Aragón, Asturies,
Baleares, Cataluña, Galicia, Extremadura, Navarra, País Vascu, Valencia y la
Cuenca del Segura. Los estudios nun se llimiten a una cenciella descripción de
los rexímenes xurídicos vixentes, sinon que se fai un análisis críticu de
los mesmos: denúnciense los problemes derivaos, en dalgunos casos, de les ambigüedaes
o insuficiencies de les normatives en vigor, les vulneraciones, les dificultaes
que se planteguen na so aplicación, acompañado, too ello, de les oportunes
referencies a la doctrina (española y internacional) y a la xurisprudencia.
Nuna sociedá cada vegada más globalizada onde conviven llingües con
situaciones perestremaes, esta obra que güei pretendo dar a conocer trata
d'aportar el so granín de sable a la reflexón sobre la convivencia llingüística,
espresada nel reconocimientu dignu de los derechos llingüísticos de les
persones. Enfotándome en qu'esta reflexón-yos legue y la compartan lo mesmo
los que tienen que llexislar sobre los derechos llingüísticos que los que
tienen que curiar, mediante les sos resoluciones xudiciales, pola tutela
efectiva d'esos derechos, penriba de les opiniones o prexuicios que tengan nel
planu personal. Y ello dende la conciencia plena de que nun existen ferviatos máxicos,
de que toa sociedá humana ye imperfecta y que lo único que nos queda ye tratar
de llograr el mayor equilibriu posible ente la fidelidá a la cultura propio y
l'apertura a otres cultures.